Amateur Film Club SAWA - Warsaw (Poland)

Nazwa Festiwalu "Pol-8" powstała od słów "Polanica" i "Polska" (Józefowi Milce już wtedy marzył się w Polanicy-Zdroju prawdziwy festiwal międzynarodowy), oraz od formatu taśmy filmowej prezentowanych tu filmów.

Józef Milka, wtedy Członek Zarządu Federacji Amatorskich Klubów Filmowych w Polsce, zorganizował Pol-8 wbrew działaczom Federacji, którzy nie chcieli zaakceptować wydzielenia formatu 8 mm z Ogólnopolskiego Konkursu Filmów Amatorskich (OKFA). Nie wierzyli, że ilość filmów realizowanych na taśmie 8 mm jest na tyle duża, aby zapewnić cykliczność Festiwalu "Pol-8". Federacja przyglądała się festiwalowi z dużą rezerwą, licząc na to, że Milce powinie się noga i żywot festiwalu zakończy się po pierwszej, no najdalej po drugiej edycji. Ku zaskoczeniu niechętnych "federastów" ilość filmów nadsyłana na kolejne Festiwale "Pol-8" rosła, Festiwal robił się coraz popularniejszy, a uczestnicy bawili się coraz lepiej. Znakomita organizacja tego festiwalu i jego atmosfera wyróżniała go wyraźnie spośród innych imprez tego typu w Polsce.

Festiwal ten spowodował również wzrost popularności samego Józefa Milki w środowisku filmowców amatorów i na Zjeździe Federacji dnia 30 czerwca 1967 roku został on wybrany Wiceprezesem Federacji, a 23 listopada 1969 roku na kolejnym Zjeździe, jej Prezesem. W trakcie IX Pol-8 w 1973 roku o północy z piątku na sobotę (21/22 września) na Rozstajnych Drogach w Polanicy-Zdroju odbyła się w świetle pochodni Koronacja Józefa Milki. Został On wtedy Członkiem Honorowym AKF SAWA. Po ceremonii odbył się Bal Pokoronacyjny w Kinie "Światowid".

W 1974 roku odbył się Jubileuszowy, X Festiwal Pol-8, jak się okazało ostatni organizowany przez Wojewódzki Dom Kultury z Wrocławia. Na Festiwalu tym Jan Piechura (AKF SAWA) nadał Józefowi Milce szlachecki tytuł Józefa-Wytrwałego, uhonorował Go również złotym medalem "ZA WYTRWAŁOŚĆ".

Po nowym podziale administracyjnym kraju, którego dokonano 1 czerwca 1975 roku Józef Milka pisał: "Polanica-Zdrój - miejsce Festiwalu Pol-8 - mimo, że nadal leży między Kłodzkiem a Dusznikami, znalazła się w innym województwie, a więc poza naszą - to jest Wojewódzkiego Domu Kultury we Wrocławiu - strefą działania".

Pomimo, że XI Pol-8 we wrześniu 1975 roku organizował już Wałbrzych, to jednak jeszcze we współpracy z WDK Wrocław i z Józefem Milką jako Komisarzem Festiwalu. Festiwale Pol-8 XII-ty i XIII-ty w latach 1976 i 1977 odbyły się już bez udziału starych organizatorów z Wrocławia, choć jeszcze z Józefem Milką jako Komisarzem Festiwalu.

W 1976 roku w Warszawie miało miejsce przykre wydarzenie. W ramach represji za wywiezienie poza granicę bez zezwolenia Ministerstwa Kultury i Sztuki polskich filmów amatorskich, mających reprezentować nasz kraj na Światowym Konkursie UNICA, Zarząd Federacji dostał polecenie usunięcia Józefa Milki ze stanowiska Przewodniczącego, a także z władz Federacji, co też skwapliwie wykonano dnia 18 lipca 1976 roku. Józef Milka stał się osobą "prywatną".

W trakcie XIV Pol-8 w 1978 roku, na którym Józef Milka był obecny jedynie jako gość Festiwalu Pol-8, powiedział on: "Przez 13 lat organizowałem polanicki festiwal, a kiedyś nawet go wymyśliłem, ze zrozumiałych względów na wiele tematów nie chcę się wypowiadać. Chcę natomiast powiedzieć, że Pol-8 jest mi bliski jak dawniej. Nie porzuca się przecież własnego dziecka, nawet jeżeli okazało się niezbyt wdzięczne ...".

W roku 1982 (Stan Wojenny) dotarła do naszego Klubu informacja - "Festiwalu Pol-8 w tym roku nie będzie!!!". Nasza odpowiedź była natychmiastowa: "To się jeszcze okaże!!!". Wydano odezwę: "Zarząd AKF SAWA i jego Wysoki Prezes w wyniku narady odbytej w dniu 9 lipca 1982 roku w sprawie tegorocznego Pol-8, podjął następującą decyzję: doroczny, XVIII Festiwal Filmów Amatorskich Pol-8 odbędzie się w dniach 24-26 września 1982 roku w Polanicy-Zdroju. [...] Komisarzem XVIII Pol-8 zostaje mianowany Józef Milka-Wytrwały [...]"

Oprócz Józefa Milki do Polanicy przyjechało wtedy własnymi samochodami (benzyna na kartki) 11 członków AKF SAWA, oraz ludzie z Wałbrzycha i z Gdańska. Festiwal odbył się tradycyjnie w kinie "Światowid". Rzeczą, która wyróżniała ten festiwal spośród innych było to, że nie było na nim złych filmów!!! W ogóle nie było projekcji!!! Dzisiaj to spotkanie w Polanicy we wrześniu 1982 roku nazywane jest przez obytych z historią Pol-8 "Festiwalem, którego nie było".

Od XIV Pol-8 w 1978 roku do XX Pol-8 w 1985 roku Festiwal w Polanicy-Zdroju organizował samodzielnie Wałbrzych. Jubileuszowy XX Pol-8 odbywał się z dużą pompą. Były przemówienia czytane z kartki i odznaczenia. Różni ludzie przypinali i odbierali "blaszki". W pewnym momencie wywołano do odbioru Dyplomu Ministra Kultury i Sztuki siedzącego gdzieś na sali kina "Światowid" Józefa Milkę. Mimo upływu lat nie zapomniała o nim zgromadzona publiczność, która w tym momencie zgotowała Mu, trwającą kilka dobrych minut, owację na stojąco. Nikogo z odznaczanych nie uhonorowano w ten sposób.

W lecie 1985 roku dotarła do nas informacja, że dnia 18 lipca zmarła w Wiedniu Danusia Duchnowska. Pracowała Ona w kinie "Światowid" od 16 maja 1959 roku do 1 marca 1984 roku, a więc towarzyszyła nam od I-go Festiwalu Pol-8 w 1965 roku do XVIII-go w 1983 roku, czyli przez 19 lat.

Rok później następne tragiczne wydarzenie. Dnia 25 czerwca 1986 roku zmarł we Wrocławiu Józef Milka od dawna ciężko chory na białaczkę. Tylko najbardziej wtajemniczeni wiedzieli o jego chorobie i o tym, że na ostatnie Festiwale "Pol-8" w Polanicy-Zdroju uciekał ze szpitala na "przepustki". Dnia 28 czerwca na cmentarzu przy ul.Opolskiej odbył się Jego pogrzeb. Miesiąc później, w lipcu tego roku, w toku rozmów w klubie, padła propozycja umieszczenia w kinie "Światowid" tablicy pamiątkowej poświęconej Józefowi Milce i Jego Festiwalowi Pol-8. Projekt tablicy przygotował Jan Piechura. Niestety, skończyło się wtedy na pomyśle.

Trzy miesiące później XXI Festiwal Pol-8 nie odbył się już w Polanicy-Zdroju. Administracyjną decyzją wojewódzkich władz wałbrzyskich, pomimo protestów, Pol-8 został przeniesiony z Polanicy-Zdroju do Książa nieopodal Wałbrzycha. Zorganizowanie tego Festiwalu w Książu podobno miało być znacznie tańsze.

Przez cztery lata, od XXI (1986) do XXIV (1989) Festiwale Pol-8 odbywały się w Książu. Na swój wielki jubileusz, XXV Festiwal Pol-8 w 1990 roku wrócił do Polanicy-Zdroju do Kina "Światowid". Okazało się, że gdy zaczęło brakować pieniędzy, znacznie taniej można było zorganizować Festiwal Pol-8 w Polanicy. Wtedy też po raz pierwszy zaproponowałem nazwanie Festiwalu Pol-8 imieniem Józefa Milki.

W 1991 roku Festiwal Pol-8 się nie odbył. Próbował go organizować Zygmunt Kobak we Wrocławiu na Partynicach, ale ostatecznie nic z tego nie wyszło. Pomimo rozesłania regulaminów, w ostatniej chwili Festiwal Pol-8 został odwołany.

Kolejny rok - 1992 i znowu Pol-8 nie odbył się w Polanicy. Szaleństwa organizacyjne Federacji sięgnęły szczytu. Federacja zorganizowała sobie XXVI Pol-8 jako "imprezę towarzyszącą" (jeden dzień) XXXVIII Konkursu OKFA w Koninie.

W roku 1993 - zmiany w Federacji. Wiosną trwa dyskusja nad dalszym losem Festiwalu Pol-8. Udaje się przeforsować decyzję o dalszym organizowaniu Pol-8 w Polanicy-Zdroju. Organizacji podjął się Julian Zawisza z Legnicy, on też zostaje dyrektorem połączonych festiwali w Polanicy-Zdroju. Tym razem XXXIX Konkurs OKFA odbył się jako "impreza towarzysząca" XXVII Festiwalu Pol-8. Znowu we wrześniu spotkaliśmy się w kinie "Światowid". Znowu jak przez wiele minionych lat gościła nas Zosia Janiszewska - Szefowa Kina "Światowid". Podjęto decyzję o nadaniu Festiwalowi Pol-8 imienia Józefa Milki. Ze względu na brak czasu na solidne przygotowania, uroczystości postanowiono przełożyć na 1994 rok. Po raz kolejny przypomnieliśmy również wtedy temat tablicy pamiątkowej w kinie "Światowid".

Na początku 1994 roku, niespodzianka. W lutym gotową tablicę wg naszego wzoru przesłał Ryszard Krupowicz z Sopotu (wieloletni uczestnik Pol-8). We wrześniu jedziemy do Polanicy, XXVIII Festiwal Pol-8 staje się faktem, dyrektorem Festiwalu zostaje mianowany Klaudiusz Kasprzak-Styliński (AKF SAWA). W holu kina "Światowid" odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej Józefowi Milce i Pol-8. Odsłoniła ją Zosia Janiszewska - szefowa kina "Światowid".

Dnia 25 lutego 1995 roku w Polanicy-Zdroju umarł Lucjan Dalis - plastyk kina "Światowid". Był związany z Festiwalem Pol-8 od VIII jego edycji w 1972 roku, kiedy to zaprezentował swój film. Od 1 grudnia 1977 roku rozpoczął On pracę w kinie "Światowid" i od tego momentu towarzyszył nieprzerwanie Festiwalowi Pol-8.

Rok 1995 - kolejny, XXIX Festiwal Pol-8 im. Józefa Milki, dyrektorem tego festiwalu był ponownie Klaudiusz Kasprzak-Styliński (AKF SAWA). Po raz pierwszy był to również Festiwal Międzynarodowy (w minionych latach towarzyszyły Festiwalowi Pol-8 jedynie tzw. Dni Międzynarodowe). W 1995 roku podjęto według nas niezbyt szczęśliwą decyzję o przeniesieniu Festiwalu Pol-8 z kina "Światowid" do gmachu Teatru Zdrojowego, jako bardziej reprezentacyjnego i lepiej nadającego się na imprezę międzynarodową. Zerwano w ten sposób z wyjątkowo długą tradycją.

W 1996 roku miało miejsce szczęśliwe dla Festiwalu Pol-8 w Polanicy-Zdroju wydarzenie, udało się namówić Lidkę Zakrzewską - Dyrektora Wojewódzkiego Domu Kultury w Wałbrzychu z siedzibą w Dzierżoniowie, aby podjęła się organizacji Festiwalu Pol-8. Tak więc XXX Jubileuszowy (1996) i XXXI Festiwal Pol-8 (1997) został zorganizowany przez zespół z Dzierżoniowa. Było to robione naprawdę profesjonalnie i z sercem.

W roku 1998 XXXII Międzynarodowy Festiwal Pol-8 im. Józefa Milki odbył się jak zwykle w Polanicy-Zdroju w dniach 25-27 września, już trzeci raz pod dowództwem Lidki Zakrzewskiej. W styczniu 1999 roku ruszyła reforma administracyjna kraju podobna do tej z 1975 roku, tylko że w drugą stronę. Polanica wróciła do województwa wrocławskiego, czyli teraz dolnośląskiego. Mieliśmy nadzieję, że na tych przemianach nie ucierpi impreza o 34-letniej tradycji. Ośrodek Kultury w Dzierżoniowie przestał być Domem Kultury o zasięgu wojewódzkim i ma swoje zmartwienia. A Wrocław? Kto pamięta tam jeszcze ten festiwal? Ostatecznie Wrocław przestał organizować Festiwal Pol-8 aż 24 lata temu!!! W lutym 2000 ogłoszono, że XXXIII Festiwal Pol-8 w Polanicy odbędzie się, jednak nie we wrześniu, tylko w kwietniu.

Wiosną 2000 roku w Polanicy Zdroju powstało Miejskie Centrum Kultury. Ono też w 2002 roku przejęło po Dzierżoniowie rolę głównego organizatora Festiwalu Pol-8. Przez poprzednie dwa lata MCK współorganizowało polanicki festiwal. W roku 2002 po raz pierwszy w historii tego festiwalu, Pol-8 był organizowany wyłącznie siłami Polanicy. Jest to optymalny układ, który nam się marzył od dawna, żeby Festiwal Pol-8 odbywający się w Polanicy, był organizowany przez Polanicę. Nowi organizatorzy podjęli decyzję, że Pol-8 będzie organizowany w tradycyjnym, wrześniowym terminie.

W 2003 roku, po trzech latach, kiedy to Pol-8 odbywał się na wiosnę, polanicki Festiwal odbył się znowu w swoim tradycyjnym, jesiennym terminie, czyli we wrześniu. Jak pamiętają zapewne starzy bywalcy tej imprezy, przez bardzo wiele lat polanicki Festiwal Pol-8 kończył się w ostatnią niedzielę września. I tak XXXVI Międzynarodowy Festiwal Filmów Amatorskich Pol-8 im. Józefa Milki odbył się znowu jesienią, w dniach 25 - 27 września 2003 roku.

W dniach 28 września - 1 października 2005 roku zorganizowano XXXVIII Festiwal Pol-8. Po raz pierwszy odbył się on pod patronatem Międzynarodowej Unii Filmu Nieprofesjonalnego (Union Internationale du Cinema Non Professionnel). Ten zaszczyt zawdzięczamy wieloletniemu członkowi jury Festiwalu Pol-8 z Republiki Czeskiej, członkowi władz UNICA Ctiradowi Stipl. Serdecznie dziękujemy!

We wrześniu 2007 roku obchodziliśmy Wielki Jubileusz polanickiej imprezy. W dniach 13-15 września 2007 roku Festiwal Pol-8 w Polanicy Zdroju odbył się już po raz czterdziesty. W czasie uroczystego otwarcia festiwalu wręczono mi akt nadania tytułu Honorowego Obywatela Polanicy-Zdroju - splendor o którym nigdy nawet nie marzyłem. W tym też roku, w grudniu 2007 ukazała się w numerze 13 "Nieregularnika Polanickiego" pierwsza część opracowanej przeze mnie historii Festiwalu Pol-8. Następne części tego opracowania ukazywały się kolejno w 14, 15 i 16 numerze "Nieregularnika". Ostatnia część pojawi się w 17 numerze "NP" pewnie w połowie 2010 roku. Wszystkie numery "Nieregularnika Polanickiego" w wersji elektronicznej [*.pdf] znajdziecie w dziale "Archiwum" na stronie redakcyjnej pod adresem: http://www.nieregularnikpolanicki.ziemiaklodzka.pl/

Ciągle myślimy jeszcze o powrocie Festiwalu Pol-8 do Kina "Światowid", gdzie odbywał się on od 1969 roku i w roku 1995, po 26 latach, niefortunną decyzją został przeniesiony do Teatru Zdrojowego. Zdajemy sobie jednak sprawę, że to już nie te uwarunkowania i nasze marzenia spowodowane są pewnie jedynie sentymentem do polanickiego kina i do ludzi, którzy co roku we wrześniu witali nas w jego holu.

Warszawa, dnia 11 maja 1998 roku [pierwsza publikacja]
Warszawa, dnia 7 stycznia 2010 roku [ostatnia aktualizacja]


Deptak w Polanicy-Zdroju (fot. Jerzy Urynek) oraz herb miasta


Health-resort Polanica-Zdroj (fot. Jerzy Urynek) and coat-of-arms


Kurort Polanica-Zdroj (fot. Jerzy Urynek) und der stadtwappen